روز ملی اهداء عضو، بهار الهی دلهای بیدار/ آنها که جاودان شدند

به قلم علی زند اکبری

امروز ۳۱ اردیبهشت روز ملی اهداء عضو است. سالهاست گروهی از بیداردلان در راه اخلاص و در مسیر شکل گیری فرهنگی آسمانی، در تلاشند تا میان جسم و آسمان، پیوندی ازلی بیآرایند. اهداء عضو که در ابتدا با تفکرات نادانسته ای مواجه بود، پس از سالها راه خود را یافت و عبادتی شد در راه حلول و وارستگی انسان‌هائی که در نهایت اخلاص، دنیا و آخرت را به مهر باریتعالی آذین بستند. مردمانی که در نهایت فداکاری، اندیشمندی و اعتقاد به توحید الهی از جسم عزیزانشان پلی الهی می‌سازند تا انسان دیگری به فرمان پروردگار، زندگی دوباره ای در زمین بیابد.

در این مسیر اما پزشکان، دانشمندان، خردورزان و تلاشگران در تکاپوی اجرای صحیح انتقال عضو سالم از انسانی که زندگی دیگری را آغاز کرده و انسان دیگری که برای حیات دنیوی به اذن الهی در تلاش است، فعالیت می کنند و با به جان خریدن مشکلات روحی و جسمی این کار، گامی خدائی برای پویائی اجتماع بر می دارند. در اینحال، آنان که سخاوتمندانه اعضاء عزیرانشان را اهداء نموده اند به انواع حمایتها خصوصا حمایت های معنوی نیاز دارند. بعلاوه پذیرش فرهنگ اهداء عضو خود مقوله ای بسیار حیاتی است که به فرهنگ سازی مستمر نیازمند است. در شرایطی که بیماران دریافت کننده عضو نیز به حمایت های مالی، داروئی و معنوی برای درمان های تکمیلی و حفظ روحیه خود احتیاج دارند. تمام این مسیر از اول تا سلامتی انسانی که بیماری را پشت سر می گذارد به سازماندهی، هماهنگی و پشتیبانی نیاز دارد که در قالب تاسیس انجمنی با نام انجمن اهداء عضو ایرانیان شکل گرفته است.

کار اهداء عضو از تشخیص اینکه که کدام انسان دچار مرگ مغزی شده است تا اهداء عضو قابل استفاده به انسان نیازمند، کاری بسیار پیچیده، سخت و تخصصی است که طی سالها تلاش و تجربه در انجمن اهداء عضو ایرانیان انجام شده و می شود. پس از تشخیص مرگ مغزی در یک فرد تیمی باید مراحل قانونی رضایت خانواده اهداء کننده را به عهده بگیرد در حالیکه این خانواده در اندوهی ژرف باید تصمیمی سخت بگیرد. یادمان باشد رضایت دادن یا ندادن به این امر برای خانواده متوفی ممکن است در آینده آسیب های جدی روحی و رفتاری داشته باشد لذا تشکیل بخشهای آموزشی و تخصصی این تیم بسیار مهم است. از سوی دیگر انتقال عضو اهداء شده نیز بسیار حائز اهمیت است اعضائی همچون قلب و ریه که سریعا باید به فرد نیازمند برسد به ناوگانی هوائی نیازمندند و با توجه به اینکه موقعیت جغرافیائی فرد متوفی و فرد پذیرنده عضو گاها مشخص نیست حمل و نقل سریع عضو بسیار مهم است.

قاعدتا برای هر عضو متخصصانی با مهارت های علمی و روحی خاص احتیاج است تا عضو در بهترین شرایط در بدن پذیرنده قرار گیرد. مراقبت های ویژه برای فرد پذیرنده و آموزش اطرافیان وی برای حفاظت از فرد دریافت کننده عضو، قسمت بعدی کار است. تمام اینها در شرایطی است که این مراقبت ها دارای هزینه های بالائی بوده و پذیرندگان عضو نیاز به حمایت مالی پس از دریافت عضو دارند ضمن آنکه پذیرش عضوی از انسانی دیگر ممکن است در گروهی از پذیرندگان مخاطراتی روحی/روانی ایجاد کند، که درمان تحت نظر روانپزشکان و مدد جویان را می طلبد. لذا همانطور که واضح است کار اهداء عضو امری  خطیر، مهم و پر چالش است که به لطف الهی وهمت خدمتگزارانی پرتلاش و شایسته در کشورمان امکانپذیر، در حال انجام و در عین حال در مسیر پیشرفتی سریع است که نیازمند حمایتهای عمومی و دولتی است.

لزوم فرهنگ سازی مستمر

هرچند در سالهای ابتدائی اهداء عضو و شناساندن فرهنگ آن به جامعه سخت و عجیب بود لذا پس از گذشت حدود بیست و پنج سال از شروع اجرائی ایده این حرکت جامع، به لطف پزشکانی دلسوز همچون دکتر کتایون نجفی زاده (بانوی برتر جهان در اهداء و پیوند عضو در سال ۲۰۲۴) و تیم های تحت مدیریتشان، سازمان های مردم نهاد، رسانه های عمومی، گسترش سطح سواد جامعه، همکاری و همیاری مسئولان و… فرهنگ اهداء عضو مسیر خود را پیدا کرده است. اما آنچه که مهم است ادامه روند بیست و پنج سال تلاش برای فرهنگ سازی این حرکت اجتماعی مهم است که با “جشن نفس” به عنوان پیشروترین رویداد عمومی این فرهنگ سازی  و در آستانه بیست و دومین مراسم سالانه خود، آغاز شد و با حضور اقشار مختلف از عموم مردم جامعه، کارآفرینان، هنرمندان، صنعتگران، سیاسیون، جامعه خبری و مطبوعاتی و … ادامه یافت و انشاء الله بیش از پیش نیز ادامه خواهد یافت.

مهمترین مشکلات دریافت کنندگان عضو

با توجه به مشکلات عدیده جامعه، چه مشکلات قدیمی همچون تحریم های ظالمانه و چه دو جنگ تحمیلی اخیر، افراد پذیرنده عضو به مشارکتی گسترده برای حل دو مشکل اساسی نیازمندند:

اول: حمایت مالی برای مراقبت های پس از پیوند است.

پر واضح است که عضو جدید یک پذیرنده، نیاز به مدت زمانی معین دارد تا خود را با بدن جدیدی که در آن قرار گرفته تطبیق دهد این مدت زمان به شاخص های مهمی مثل سن، قدرت فیزیکی، قدرت روانی و… مربوط می شود لذا خانواده پذیرنده، به حمایت مالی برای فراهم آوردن شرایط لازم برای وی نیازمندند از اینرو کمک خیرین و متمولین در جهت هدر نرفتن تلاش گروهی خیل عظیمی از فعالین اهداء عضو، در این خصوص واجب است ضمن آنکه هزینه داروهای پس از پیوند در شرایط عادی بسیار بالا می باشد چه رسد به وضعیت کنونی و مشکلات خاص و شرایط جنگی حال حاضر کشور که قیمت داروهای مراقبت پس از پیوند را چند ده برابر نموده است.

دوم : کمبود دارو اگر به فرض، تحقق وضعیت مالی مناسب برای بیماران پذیرنده عضو و خانواده شان فراهم آید این عزیزان با مشکل بزرگ دیگری به نام کمبود دارو مواجه می شوند. لذا دولت، مسئولان، انجمن های خیریه و مردم نهاد در کنار همه اقشار باید تلاشی مجدانه برای مشخص کردن داروهای خاص و ایجاد شبکه ای برای تهیه آن ایجاد نمایند تا مشکلات این خانواده ها حل گردد پر واضح است تهیه چنین داروهائی که به راحتی در بازار سیاه و با قیمت های نجومی یافت می شود امکان تهیه از طرف نهادها و سازمان های دولتی را خواهد داشت.