به مناسبت روز جهانی نمایشگاهها/ صنعت نمایشگاه ایران، پتانسیل دیده نشده

نویسنده : دکتر علی زنداکبری

استراتژیست و مدیر عالی کسب و کار

صنعت نمایشگاهی سالهاست که جایگاه ویژه ای در جهان پیدا نموده است. کشورهای مختلف علاوه بر نمایش توانمندی‌های خود در موضوعات مختلف قابلیت ارائه محورهای مرتبط در هر زمینه را نیز با توجه به سنن، فرهنگ و دانش های بومی خود باز تعریف می کنند. صنعت نمایشگاهی ایران عزیزمان نیز علیرغم تمامی بی مهریها جایگاه خود را در میان صنایع مختلف پیدا نموده است و مهم آنکه در بخش علمی ومعنوی نیز رویکردهای ویژه ای را نمایان کرده است. یکی از مهمترین اقدامات صنعت نمایشگاهی ایران پیشنهاد و ثبت روز جهانی نمایشگاه ها توسط پیشکسوت صنعت نمایشگاهی کشور جناب آقای «شاهرخ مدرس» است وی طی چاپ کتاب “در تکاپوی دیدگاه های مدرن نمایشگاهی” به دو زبان انگلیسی و فارسی و در سال ۲۰۱۵ به «اتحادیه جهانی نمایشگاه های بین المللی» و «اتحادیه نمایشگاه و سازمانهای نمایشگاهی» پیشنهاد نمودند اولین چهارشنبه در ماه ژوئن هر سال همزمان با آغاز فصل نمایشگاهی در جهان با نام روز ” جهانی نمایشگاه ” اعلام و ثبت گردد که مورد موافقت نیز قرار گرفت.

اما صنعت نمایشگاهی ایران چه قابلیت هائی برای کشور دارد؟

نمایش توانائی های ملی

هر کشور به فراخور جهد و کوششی که در تبیین علم و دانش دانشگاهی و اجرائی در کشور خود داشته است، محصولات بومی ویژه خود را تولید و گسترش داده است. این تلاش در عرصه علمی و اجرائی در حوزه های مختلف کشور نیاز به اعلان وجود، حضور و ارائه دارد و این مهم جز در نمایشگاه های کشوری، راه کوتاه تر و قابل مشاهده تری برای عرضه ندارد. پیشرفت های کشور در حوزه های مختلف از علوم فنی و مهندسی گرفته تا علوم پزشکی، علوم نظامی، علوم انسانی، هنر، علوم نظامی و … سیر صعودی ویژه ای را در پیش گرفته است و جلوه این پیشرفت در قالب نمایشگا ههای متفاوت بازخوردی از پویایی ملی را جلوه گر خواهد شد. نمایشگاه بهترین محل برای نمایش استراتژیهای خُرد و کلان کشور است.

پیوند صنعت و اجتماع

صنایع در ایران به علت علوم تخصصی که لازم داشته است همواره در ذهن عموم حالتی دست نیافتنی داشته است نمایشگاه ها این امکان را ایجاد نموده اند تا مراکزصنعتی از طریق روابط عمومی های خود به زبانی ساده شرح فعالیت های خود را به عموم مردم و در هر سطح از سواد ارائه کند این حرکت موجب بالا رفتن آگاهی عمومی از قدرت علمی و فناورانه و خدادادی کشور شده لذا اعتماد به نفس اجتماعی را بالا می برد بدین صورت حوزه های مناسبی برای مشارکت بیشتر مردم نیز تعریف خواهند شد تا مولد صنایع جدیدی در کشور گردد از اینرو نمایشگاه نقطه اتصال بین صنعت و مردم در نزدیک ترین حالت خود خواهد شد. به راستی چه جائی بهتر از هرنمایشگاه برای ارتباط مستقیم بین مردم و هر مدیری، در هر جایگاهی در صنعت است؟ چه جائی بهتر از نمایشگاه برای بازتعریف استراتژی های بین جامعه با صنعت؟ در چه شرایطی بهتر از نمایشگاه، مدیران امکان ارتباط مستقیم با مشتریان خود را خواهند داشت؟

گستره جغرافیائی متنوع

ایران عزیزمان سرزمینی است چهار فصل، این نعمت الهی موجب ظهورصنایع خلاقانه و مستقل به فراخور آب و هوای هر منطقه گردیده است هر کدام از این صنایع قابلیت های مهم منطقه خود را بروز می دهند لذا برای نمایش آن نمایشگاه بهترین محل برای ارائه آن است. به عبارت دیگر با در نظر گرفتن استراتژی های مقبول، هر منطقه متناسب با آب و هوای خود می تواند توانائیهای تولیدی خود را هم منطقه ای و هم کشوری در هر نمایشگاه ارائه کند از اینرو ارائه گستره توانائیهای خود را در سطحی وسیع چه برای تولید و چه برای فروش خواهد داشت. تنوع جغرافیائی تنوع محصول را در پی دارد و تنوع محصول گسترش فعالیت اقتصادی را موجب می شود این امکان با به نمایش درآمدن در نمایشگاه امکان دیده شدن و رشد را دارد و عدم حضور در نمایشگاه و در هر جغرافیائی می تواند سلب موفقیت از هر محصولی در اقلیم خاص خودرا موجب شود.

اشاعه فرهنگ و تاریخ

تاریخ و فرهنگ هر کشور مهمترین بخش هویت یک سرزمین است و هر علم و صنعت برخواسته از یک کشور مرهون همان فرهنگ و تاریخ است از اینرو جلوه تاثیر گذاری بر هر صنعت و با تکیه به گذشته آن می تواند در هر نمایشگاه جلوه گری خاص داشته باشد مثلا بسیاری از غرفه داران با تکیه به هنر غرفه سازی از نشانه های تصویری ایران باستان همچون تخت جمشید، فرهور، درفش کاویانی، پرچم مقدس ایران، شهدای تاریخ ایران، خطاطی ایرانی، شاهنامه و… استفاده می نمایند که به خصوص در نمایشگاه های خارجی تاثیرگذاری خاصی دارند. بطور مثال یک شرکت، کارگران شهید شده در صنعت خود را در قالب هوش مصنوعی متحرک سازی کرده بود و علاوه بر ارائه محصول خود یاد شهدای وطن را نیز گرامی داشته بود و یا شرکتی لاستیک ساز از نشانه های باستانی اولین چرخ های به کار رفته در زمان ایلامیان و هخامنشیان بهره برده بود و در نمایشگاهی دیگر در صنعت پزشکی اسکلت انسانی بر پایه اشکال اسکلتهای باستانی شهر سوخته در سیستان به نمایش درآمده بود و… چنین جلوه گری ترکیبی از فرهنگ و هنر و صنعت در جایگاه صنعت نمایشگاهی متبادر کننده همان مثال با یک تیر دو نشان زدن است که علاوه بر ارائه ای محصولی صنعتی بیانی ازآداب و اخلاق و هنر و فرهنگ ایرانی نیز تبیین می گردد.

جایگاه تجارت بین الملل در منطقه

اگر خوب به موقعیت جغرافیائی ایران دقت کنیم آنرا چهار راهی خواهیم دید برای اتصال نقاط مختلف دنیا به یکدیگر، راههای تبادلی آسیای شرقی به خاور میانه و اروپا، راههای تبادلی روسیه به کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس و دریای عمان، راههای تبادلی ترکیه، آذربایجان و ارمنستان به آسیای دور، راههای تبادلی آسیای میانه به خاورمیانه، مجموعه کشورهای حوزه دریای خزر، مجموعه کشورهای حوزه خلیج فارس و دریای عمان و… این موقعیت جغرافیائی ویژه فرصتی عالی است برای آنکه کشورمان به منطقه ای نمایشگاهی-بین المللی تبدیل گردد و به عنوان پایگاهی ویژه و با ثبات برای تبادلات کالائی و نمایشی در سطح منطقه و جهان مطرح گردد و از آن در فرصت های مختلف در استراتژیهای کسب و کار بهره ببرد.

یار صنعت گردشگری و لجستیک

هر نمایشگاه به لحاظ ورود بازدیدکننده، افراد دعوت شده، متخصصین خارجی مربوط به هر نمایشگاه و… می تواند جذب کننده تعداد زیادی مهمان خارجی باشد این مهمان علاوه بر بازدید از نمایشگاه به طور معمول از شهرهای مذهبی و باستانی-هنری ایران چون مشهد، قم، شیراز، اصفهان، یزد، کرمان و… هم بازدید خواهد نمود و بطور حتم از هتلها و وسائط حمل و نقل استفاده نموده و از صنایع دستی و تنقلات خاص هر شهر نیز خریداری لازم را خواهد داشت ضمن آنکه استفاده از وسائط نقلیه برای جابه جائی وحمل و نقل دستگاه ها و ابزار اختصاصی نمایش هر نمایشگاه و انبارداری تجهیزات  و حق گمرکی وسائل و تجهیزات از سوئی، موجب یاری صنعت گردشگری و لجستیک کشور نیز خواهد بود.

ایجاد اقتصاد قابل گسترش

هر نمایشگاه جلوه ای از ارائه توانائی های تولیدی و اقتصادی خود است جائی که فرصت دارد توانائیهای اقتصادی خود را به نمایش درآورد. بازاریابی و فروش محصولات در نمایشگاه فرصتی ویژه است برای بالا بردن گستره فروش کالا در هر رده و هر صنعتی از کارگاه های کوچک چند نفره گرفته تا صنایع بزرگ، از محصولات تک منظوره گرفته تا خطوط تولید چند محصوله. قدر مسلم آنکه این چرخه بزرگ خرید و فروش به چرخه بزرگ مالی احتیاج خواهد داشت که گردش مطلوب پول در ساختار اقتصادی را دوچندان می کند. تولید ثروت از تولیدات ملی و بومی و از صنایع مختلف در کشور جریان یافته و سطح اقتصادی افراد جامعه را ارتقاء می بخشد این مهم با توجه به پهناوری کشور موجبات اشتغال زائی بیشتر و جلوگیری از بیکاری را فراهم می آورد مشکلی که نه تنها در کشورمان که در سطح بین المللی نیز یکی از دغدغه های مسئولان هر کشور است. اینروزها صنایع مختلف با به وجود آمدن علوم خاصی همچون هوش مصنوعی نیاز به خودآگاهی جدید از صنعت خود و باز تعریف ارتباط خود با دیگر صنایع و حتی صنعت تخصصی کالای خود هستند لذا این روند در فضای نمایشگاهی کوتاه ترین راه برای بخشهای تحقیق و توسعه بازار در هر شرکت و صنعتی است. درآمدزائی از صنعت نمایشگاه و کمک به درآمدزائی ملی نکته ای است که به شدت از آن منحرف شده ایم، ارز ورودی از بابت غرفه سازی، ارز ورودی از بابت گردشگر- بازدیدکننده، ارز ورودی از بابت اجناس ورودی و خروجی در گمرک، ارز ورودی از لحاظ صنعت گردشگری و خرید صنایع دستی و… از جمله درآمدزائی های ارزی از نمایشگاه است. برگزاری نمایشگاه های بین المللی علاوه بر ارزآوری به تبادلات تجاری کشورمان نیز سود هنگفتی می رساند.

پل ارتباطی مراکز علمی

علوم هر صنعت به فراخور پیشرفت های به وجود آمده به صورت لحظه ای در حال تغییر و بهینه شدن است و تعامل دو بخش صنعت و دانشگاه در قالب های مختلف از جمله مراکز علمی، مراکز تحقیقاتی، مراکز فناوری و… می توانند در بیشترین تعامل با یکدیگر در یک نمایشگاه به تبادل نظر بپردازند . نمایشگاه همان فضائی است که علم و صنعت می توانند فرمول جادوئی پیشرفت را در آنجا کلید بزنند. ارائه مقالات علمی در کارگاه های مختلف نمایشگاهی فرصتی بی بدیل برای هر صنعت است تا به علوم روز خود آگاه شوند و از سوی دیگر ارتباط بین مراکز علمی- تخصصی و عمومی در هر حوزه ای را فراهم آورند. حضور استارتاپ های مختلف در حوزه های علمی- صنعتی در هر نمایشگاه به خصوص در پنج سال گذشته به شکل ویژه ای وسعت پیدا نموده است ارتباط صنعت با علم و بالعکس، مراکز علمی با یکدیگر، آشنائی با علوم روز، تغییر علوم و نگرش بین آنها و نوع تعامل آنها با صنعت به خصوص با ظهور پدیده هوش مصنوعی در هر نمایشگاهی قابل حضور و ارائه است ضمن آنکه با توجه به قدرت علمی کشور نمایشگاههای بین المللی در ایران می توانند به مرکز مهم تبادلات علمی-بین المللی تبدیل گردند.

نیاز به گسترش فضای نمایشگاهی

همانطور که پیشتر هم گفته شد صنایع مختلف بومی بر اساس فرهنگ و یا آب و هوای هر منطقه از تولیدات کوچک و خانوادگی گرفته تا تولیدات بزرگ و چند منظوره از کارگاه های زود بازده تا صنایع کلان همه و همه در مسیر رشدی سریع قرار گرفته اند این حجم از رشد نیازمند فضائی است که قابلیت نمایش همه آنها را داشته باشد ضمن آنکه ظرفیت بالای معاملات منطقه ای و تبادلات اقتصادی همه و همه لزوم گسترش فضای نمایشگاهی- تخصصی در کشور را می طلبد. سایت های نمایشگاهی با ظرفیت های مختلف، زیر ساخت های مناسب و البته پیشرفته در سطح جهانی که با توجه به قدرت علمی- اجرائی بومی کشور کاملا در دسترس است.

لزوم تغییر دید به صنعت نمایشگاه

همانطور که بیان شد صنعت نمایشگاهی صنعتی ویژه است که مورد بی توجهی قرار گرفته است صنعتی که می تواند با استراتژیهای مناسب سبب بهره گیری کشور در تمام زمینه ها گردد آن چیز که مهم است از بین بردن رانت دولتی در این صنعت و لزوم ایجاد رقابت سالم بخش خصوصی در آن است چراکه سود دهی آنرا افزایش داده و فرصت های زیادی را برای درآمدزائی ایجاد می کند و بازاری جذاب برای سرمایه گذاران خواهد بود. سلامت صنعت نمایشگاه توسعه پایداررا چه در بخش معنوی و چه در بخش مادی برای کشور به همراه خواهد داشت و تشکیل زنجیره ای از اتحادها و پایگاه های با قدرت فنی، اقتصادی، علمی، اجتماعی، سیاسی، هنری و نظامی را در پی خواهد داشت.