گفتگوی تولیدآنلاین با دکتر سیدعطاالله نقوی نایب‌رئیس هیئت‌مدیره گروه عازم و مدیرعامل شرکت فرآوردههای تزریقی و دارویی شهدارو

گروه عازم با رونمایی از پروژه استراتژیک شرکت «شهدارو» در نمایشگاه فارمکس، با سرمایه‌گذاری ۶ همت، ایران را به نخستین تولیدکننده دکستروز با گرید تزریقی در غرب آسیا و پنجمین کشور جهان در این حوزه تبدیل کرد. این پروژه با تمرکز بر زیرساخت‌های تخصصی Clean Room، فراتر از یک تولید ساده، راهکاری راهبردی برای مقابله با ریسک‌های زنجیره تأمین و تحقق امنیت دارویی در عصر تحریم و تنش‌های منطقه‌ای است.

در ادامه گفت و گوی پایگاه خبری تولید و اقتصاد(تولیدآنلاین) با دکتر سید عطاالله نقوی، نایب‌رئیس هیئت‌مدیره گروه عازم و مدیرعامل شرکت فرآورده های تزریقی و دارویی شهدارو آمده است.

با حضور گروه عازم در هشتمین نمایشگاه فارمکس، از چه محصولاتی رونمایی شد؟

در هشتمین نمایشگاه فارمکس، گروه عازم با افتخار از یکی از مهم‌ترین پروژه‌های ملی و دستاوردهای دارویی خود در شرکت فراورده های تزریقی و دارویی شهدارو رونمایی کرد. تولید دو گرید استراتژیک دکستروز مونوهیدرات (DMH) و دکستروز آنهیدروز (DAH)، با ظرفیت تولید روزانه به‌ترتیب ۵۰ تن دکستروز مونوهیدرات و ۳۰ تن دکستروز آنهیدروز. با راه‌اندازی این پروژه، شهدارو به نخستین تولید کننده این محصولات با گرید تزریقی در ایران و غرب آسیا تبدیل می‌شود و ایران را در جایگاه پنجمین کشور تولیدکننده این محصولات در جهان قرار می‌دهد. برای اجرای این پروژه ملی در مجموع بالغ بر ۶ همت سرمایه‌گذاری صورت گرفته است. نکته مهم دیگر، زیرساخت تخصصی مجموعه شهدارو است؛ به‌طوری‌که بیش از ۲۵۰۰ مترمربع فضای اتق تمیز (Clean Room) تخصصی برای تولید گریدهای تزریقی و دارویی در نظر گرفته شده است. این موضوع نشان می‌دهد که هدف ما صرفاً تولید دکستروز غذایی نیست، بلکه تمرکز اصلی شهدارو بر دستیابی به کیفیت و الزامات مورد نیاز GMP صنعت دارو، به‌ویژه فرآورده‌های حساس تزریقی، قرار دارد.

دکستروز تزریقی آنهیدروز (DAH) از مواد اولیه مهم در تولید فرآورده‌های تزریقی و محلول‌های انفوزیون است و در تولید محلول‌های دکستروز با غلظت‌های مختلف و برخی محلول‌های ترکیبی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این فرآورده‌ها در بیمارستان‌ها برای تأمین کربوهیدرات و انرژی، مدیریت مایعات و به‌عنوان بخشی از برخی رژیم‌های تغذیه وریدی کاربرد دارند. اهمیت این ماده زمانی بیشتر مشخص می‌شود که به زنجیره تولید سرم های تزریقی، مایعات درمانی پرحجم (Large Volume Parenterals)، داروهای انکولوژی و شیمی‌درمانی، فرآورده‌های مرتبط با دیالیز، تغذیه وریدی و برخی داروهای تزریقی حیاتی نگاه کنیم. دکستروز با گرید مناسب، بسته به فرمولاسیون و استاندارد محصول نهایی، می‌تواند به‌عنوان جزء فرمولاسیون، منبع کربوهیدرات یا تنظیم‌کننده ویژگی‌های محلول در این دسته از فرآورده‌ها مورد استفاده قرار گیرد. در حوزه دیالیز نیز DAH یکی از اجزای مهم برخی محلول‌های دیالیز، به‌ویژه محلول‌های دیالیز صفاقی است و نقش آن در ایجاد فشار اسمزی و فرایند انتقال مایعات اهمیت دارد. بنابراین دسترسی پایدار به ماده اولیه با کیفیت تزریقی در این حوزه مستقیماً با امنیت زنجیره تأمین محصولات درمانی ارتباط پیدا می‌کند.

دکستروز مونوهیدرات (DMH) یکی از مواد اولیه کلیدی و پرکاربرد در صنایع دارویی و غذایی است که به‌دلیل خلوص بالا و قابلیت تأمین سریع دکستروز، در طیف گسترده‌ای از محصولات نهایی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در صنعت داروسازی، در تولید قرص‌ها، کپسول‌ها، شربت‌های دارویی، محلول‌های خوراکی، فرآورده‌های تغذیه بالینی و برخی فرمولاسیون‌های دارویی کاربرد دارد و پس از فرآوری و کنترل‌های لازم می‌تواند در زنجیره تولید فرآورده‌های استریل نیز نقش داشته باشد. همچنین در صنایع غذایی، تولید نوشیدنی‌ها، شیرینی و شکلات، محصولات لبنی، مکمل‌های ورزشی و غذایی و بسیاری از محصولات انرژی‌زا و تغذیه‌ای، دکستروز ماده‌ای استراتژیک و پرمصرف محسوب می‌شود.

البته وقتی از گرید دارویی و به‌خصوص گرید مناسب برای فرآورده‌های تزریقی صحبت می‌کنیم، موضوع تنها درصد خلوص دکستروز نیست. کنترل دقیق ناخالصی‌های شیمیایی، بار میکروبی، اندوتوکسین‌های باکتریایی در کاربردهای مربوطه، فلزات و عناصر ناخالص، یکنواختی کیفیت بین بچ‌های تولیدی و انطباق با الزامات فارماکوپه‌ای و استانداردهای تولید دارویی اهمیت بسیار بالایی دارد. به همین دلیل بخش قابل توجهی از سرمایه‌گذاری این پروژه  ملی به ایجاد زیرساخت های تولید، اتاق تمیز ها، آزمایشگاه‌های کنترل کیفیت و سیستم‌های تضمین کیفیت اختصاص یافته است.

چالش اصلی تولیدکنندگان در شرایط تحریم و جنگ چیست و گروه عازم با چه راهکاری از این چالش‌ها عبور کرده است؟

امروز تولیدکننده ایرانی صرفاً با مسئله تولید روبه‌رو نیست؛ بلکه باید مجموعه‌ای از ریسک‌های به‌هم‌پیوسته شامل تحریم‌های بانکی و تجاری، محدودیت در تأمین مواد اولیه و تجهیزات، نوسانات ارزی، افزایش هزینه‌های بیمه و لجستیک و دشواری انتقال فناوری را هم‌زمان مدیریت کند. در شرایط جنگ و افزایش تنش‌های منطقه‌ای، این چالش‌ها ابعاد پیچیده‌تری نیز پیدا می‌کنند. یکی از مهم‌ترین مسائل، حمل‌ونقل و پایداری زنجیره تأمین است. افزایش ریسک کشتیرانی در آب‌های منطقه، محدودیت‌های عملیاتی و بیمه‌ای مرتبط با مسیرهای دریایی و شرایط تنگه هرمز می‌تواند زمان و هزینه حمل مواد اولیه و تجهیزات را افزایش دهد و برنامه‌ریزی تولید را با عدم‌قطعیت مواجه کند. در بخش حمل‌ونقل ریلی و زمینی نیز محدودیت ظرفیت، تغییر مسیرهای ترانزیتی، مسائل مرزی و طولانی‌شدن فرآیند انتقال کالا، ضرورت داشتن مسیرهای جایگزین را بیش از گذشته نشان داده است. در چنین فضایی، وابستگی یک واحد صنعتی به یک تأمین‌کننده، یک کشور یا یک مسیر حمل‌ونقل، خود به یک ریسک راهبردی تبدیل می‌شود.

ما در گروه عازم تلاش کرده‌ایم به‌جای مدیریت مقطعی بحران، ساختار زنجیره تأمین خود را مقاوم‌تر کنیم. متنوع‌سازی تأمین‌کنندگان و مبادی خرید، استفاده هم‌زمان از ظرفیت مسیرهای دریایی، زمینی و ریلی، ایجاد ذخایر راهبردی برای اقلام حیاتی، برنامه‌ریزی پیش‌دستانه برای تأمین مواد اولیه و قطعات و تقویت توان مهندسی و فنی داخل مجموعه، از مهم‌ترین اقدامات ما بوده است. در کنار این اقدامات، راهبرد بلندمدت ما کاهش وابستگی به واردات از طریق سرمایه‌گذاری در تولید داخلی محصولات راهبردی است. معتقدیم پاسخ پایدار به تحریم و اختلالات زنجیره تأمین، صرفاً پیدا کردن یک مسیر جدید برای واردات نیست؛ بلکه باید محصولاتی را که امکان تولید اقتصادی و باکیفیت آنها در کشور وجود دارد، با استانداردهای بین‌المللی در داخل تولید کنیم. نگاه ما در گروه عازم این است که در بحران نباید فقط به فکر عبور از امروز بود؛ باید برای فردای صنعت کشور ظرفیت ساخت. به همین دلیل حتی در شرایط تحریم، جنگ و محدودیت‌های لجستیکی، مسیر سرمایه‌گذاری و توسعه را متوقف نکرده‌ایم و تلاش کرده‌ایم با بومی‌سازی، توسعه فناوری و ایجاد ظرفیت‌های جدید، تهدیدهای زنجیره تأمین را به فرصتی برای افزایش تاب‌آوری، خودکفایی و خلق ارزش پایدار در کشور تبدیل کنیم.