صنعت نساجی ایران؛ قربانی واردات بیضابطه و بیتوجهی به ظرفیتهای داخلی
به گزارش پایگاه خبری تولید و اقتصاد”تولیدآنلاین”،در تازهترین شماره برنامه «رهیافت» رادیو اقتصاد که روز چهارشنبه ۲۶ شهریورماه پخش شد، صنعت نساجی و پوشاک ایران محور بحث کارشناسان و مسئولان قرار گرفت؛ صنعتی که به گفته بسیاری از فعالان، با وجود ظرفیتهای عظیم داخلی، همچنان درگیر واردات بیضابطه، قاچاق و سیاستگذاریهای متناقض است.
در این برنامه دکتر شاهین کاظمی (نایب رئیس هیئتمدیره انجمن صنایع نساجی ایران)، مهندس محسن ترحمی (مدیرکل دفتر صنایع منسوجات و پوشاک وزارت صمت) و دکتر شهباز حسنپور (عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس) به بررسی ابعاد مختلف این صنعت پرداختند.
فرش ایرانی و هنر اصیل؛ الگوی توسعه سایر منسوجات
دکتر کاظمی با اشاره به ترکیب «هنر و صنعت» در حوزه نساجی گفت: «فرش دستباف ایران در جهان درخشیده و امروز فرش ماشینی نیز میتواند حرفهای زیادی برای گفتن داشته باشد. اگر به مد و خواستههای بازار توجه شود، همین ظرفیت قابل تعمیم به کل صنعت پوشاک و نساجی است.»
وی همچنین یادآور شد که ایران با برخورداری از منابع غنی پتروشیمی میتواند جایگاه ممتازی در تولید مواد اولیه نساجی داشته باشد، اما خامفروشی محصولات پتروشیمی و صادرات زیرقیمت آنها به کشورهایی چون چین و هند، این فرصت را به تهدید بدل کرده است.
واردات بیرویه؛ چالشی بزرگ برای تولید
یکی از موضوعات محوری این میزگرد، افزایش واردات پارچه بود. بر اساس آمار رسمی، واردات پارچه از میانگین ۳۵۰ میلیون دلار در سالهای پیش از ۱۴۰۰ به ۸۶۰ میلیون دلار در سال گذشته رسیده است.
کاظمی با انتقاد از این روند تأکید کرد: «این حجم واردات نه از سوی صنعتگران، بلکه عمدتاً توسط واسطهها و سوداگران انجام شده است. پارچه کالایی فسادناپذیر است و به راحتی در سطح کشور توزیع میشود. از همین رو، به گزینهای جذاب برای رانتجویان ارزی تبدیل شده است.»
وی هشدار داد که انبوه پارچههای وارداتی، کل زنجیره صنعت از ریسندگی تا رنگرزی و بافندگی را تحتتأثیر قرار داده و در کنار رکود اقتصادی، به تعمیق بحران دامن زده است.
موضع وزارت صمت؛ کنترل واردات و شفافیت دادهها
مهندس ترحمی در این برنامه با تأیید چالشهای صنعت، گفت: «بازار نساجی در ماههای اخیر اندکی بهبود یافته، اما همچنان در شرایط رکود است. یکی از برنامههای جدی وزارت صمت، کنترل واردات بیرویه و حرکت به سمت شفافیت دادههاست.»
وی به تشکیل «کارگروه ملی نساجی و پوشاک» با حضور نمایندگان بخش خصوصی اشاره کرد و افزود: «با همکاری این کارگروه، راهکارهای چالشهای اساسی صنعت شناسایی و پیگیری خواهد شد.»
به گفته ترحمی، طی پنجماهه نخست امسال، واردات پارچه به ۱۵۰ میلیون دلار کاهش یافته که نسبت به مدت مشابه سال قبل (۳۱۲ میلیون دلار) بیش از ۵۰ درصد کاهش را نشان میدهد.
مجلس: حمایت از تولید داخلی با حفظ تعادل بازار
دکتر حسنپور، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس، نیز در این برنامه تأکید کرد: «مجلس آماده بررسی فوری لوایح دولت برای حمایت از تولید داخلی است. اما حمایت نباید منجر به آسیب به مردم شود. همانطور که ممنوعیت واردات خودرو نتیجه مطلوبی به همراه نداشت، در صنعت نساجی هم باید میان حمایت از تولید و تأمین نیاز مصرفکننده تعادل برقرار شود.»
راهکارهای پیشنهادی
کارشناسان حاضر در برنامه بر چند راهبرد کلیدی تأکید کردند:
- بازنگری در نظام تعرفهای برای حمایت واقعی از تولید داخلی.
- احیای کارتابل فنی برای جلوگیری از واردات غیرضروری.
- جلوگیری از خامفروشی پتروشیمی و تکمیل زنجیره ارزش در داخل کشور.
- توانمندسازی صنایع داخلی از طریق بازسازی و نوسازی تجهیزات، برندسازی ملی، و تشکیل خوشههای صنعتی و کنسرسیومهای صادراتی.
- ایجاد شفافیت در دادهها و دسترسی فعالان بخش خصوصی به اطلاعات مربوط به واردات.
جمعبندی
به اعتقاد دکتر کاظمی، با تدوین یک استراتژی کلان و تمرکز بر مزیتهای نسبی کشور، صنعت نساجی ایران میتواند از وضعیت فعلی خارج شود: «امروز بخش عمدهای از محصولات پتروشیمی ایران به صورت خام به کشورهای دیگر میرود و پس از تبدیل شدن به نخ و پارچه دوباره وارد ایران میشود. اگر این چرخه را در داخل تکمیل کنیم، نهتنها نیاز داخل تأمین میشود، بلکه میتوانیم به بازارهای منطقهای نیز صادرات داشته باشیم.»
